پلاتر هارد دیسک بخش اصلی ذخیرهسازی اطلاعات هستند که دادهها روی آنها توسط هد خوانده و نوشته میشوند. پلاترها معمولاً از آلومینیوم یا شیشه ساخته شده و با لایهای مغناطیسی پوشانده میشوند، در حالی که دامپرها برای کاهش صدا و لرزش بین پلاترها قرار دارند. این پلاترها با سرعت بالای موتور اسپینر میچرخند و هد در فاصله بسیار نزدیکی از سطح آنها، بدون تماس مستقیم، وظیفه خواندن و نوشتن اطلاعات را انجام میدهد. در صورت خرابی پلاتر یا مشکلات هد، اطلاعات ممکن است از دست بروند و در چنین مواقعی استفاده از شیوههای نوین بازیابی و تعمیرات هارد ضروری است تا دادههای از دست رفته به صورت اصولی ریکاوری شوند.
پلاتر هارد چیست؟
پلاتر (Platter) یکی از مهمترین اجزای فیزیکی در هارد دیسک (HDD) است که نقش اصلی در ذخیرهسازی دادهها را ایفا میکند. پلاترها دیسکهای دایرهای و نازکی هستند که معمولاً از جنس آلومینیوم، شیشه یا سرامیک ساخته میشوند و سطح آنها با مادهای مغناطیسی پوشانده شده است. اطلاعات دیجیتال (صفر و یکها) بهصورت مغناطیسی روی این سطح ذخیره میشوند.
هر هارد معمولاً دارای یک یا چند پلاتر است که روی یک محور مرکزی قرار گرفتهاند و با سرعت بالا (مثلاً 5400 یا 7200 دور در دقیقه) میچرخند. بازوی مکانیکی هارد که به هد (Head) مجهز است، اطلاعات را از روی این پلاترها میخواند یا روی آنها مینویسد.
اگر پلاتر دچار آسیب فیزیکی، خط و خش یا آلودگی شود، احتمال از بین رفتن اطلاعات یا کند شدن عملکرد هارد وجود دارد. به همین دلیل، پلاترها درون محفظهای مهر و موم شده قرار دارند تا از گرد و غبار، رطوبت و ضربه محافظت شوند.
تعویض پلاتر هارد
یکی از تخصصیترین سرویسهای مرتبط با تعمیرات هارد، سرویس تعمیر و تعویض پلاتر هارد است که انجام آن میبایست صرفاً در مراکز تخصصی این کار و توسط کارشناسان خبره انجام شود. تعویض پلتر هارد زمانی ضروری میگردد که خراشهایی در این بخش ایجاد شده باشد و پلاتر قادر به انجام وظیفه خود نباشد. خرابی پلتر هارد دیسک به راحتی از طریق توجه به شکل فیزیکی آن قابل تشخیص میباشد.
خرابی این بخش از هارد با خطوطی خراشیده بر روی سطح پلتر هارد دیسک خودنمایی می کند. در برخی موارد خرابی پیش آمده در پلاترها سبب از دست رفتن اطلاعات و حذف آنها میگردد که در این شرایط نیاز است تا با استفاده از شیوههای نوین بازیابی، اطلاعات از دست رفته ریکاوری گردند. در شرایط ریکاوری، گاه نیاز به تعویض پلاتر هارد است که در اینصورت توصیه میشود انجام این کار صرفاً در مراکز پیشرفته تعمیرات تخصصی هارد و برخوردار از تجهیزات بازیابی اطلاعات انجام پذیرد.
بیشتر بخوانید : آموزش اشتراک گذاری هارد اکسترنال در شبکه
باید توجه داشت تعویض پلاتر هارد میبایست صرفاً در کلینروم های تخصصی این کار و از طریق جراحی هارد انجام شود. در صورتی که محیط جراحی هارد نامناسب باشد احتمال آسیب این قطعه و از دست رفتن اطلاعات آن بسیار بالا خواهد بود. باز کردن هارد حتی برای دو ثانیه سبب انباشت آلودگی و چه بسا از دست رفتن اطلاعات ذخیره شده در آن گردد.
در حال حاضر مناسبترین و امنترین فضای موجود جهت جراحی و باز کردن هارد، کلین روم Clean Room است. کلین روم همانگونه که از نام آن پیداست محیط یا اتاقی پاکیزه است که از ویژگیهای بارز آن میتوان به پائین بودن و تحت کنترل بودن آلایندههای موجود در آن اشاره کرد.
تعمیر پلاتر هارد
پلاتر هارد همان دیسکهای دایرهای شکل داخلی هارددیسک هستند که دادهها روی سطح آنها ذخیره میشود. این قطعه بهشدت حساس است و هرگونه گردوغبار یا خطوخش روی آن میتواند منجر به از بین رفتن دائمی اطلاعات شود. به همین دلیل تعمیر پلاتر هارد جزو سختترین و تخصصیترین مراحل تعمیرات هارد به حساب میآید. در واقع پلاتر بهصورت مستقیم تعمیر نمیشود، بلکه در صورت بروز آسیب، معمولاً یا با پلاتر سالم از یک هارد مشابه جایگزین میشود یا عملیات بازیابی اطلاعات روی آن انجام میگیرد.
این کار فقط در کلینروم (اتاق تمیز بدون گردوغبار) و توسط تکنسینهای مجهز به ابزارهای مخصوص انجام میشود. اگر هارد در اثر ضربه یا سقوط آسیب دیده باشد و پلاتر خطوخش بردارد، شانس بازیابی اطلاعات بسیار پایین است. اما اگر مشکل ناشی از گیر کردن هد یا خرابی موتور باشد، گاهی با تعویض هد یا جابجایی پلاتر به شاسی سالم میتوان اطلاعات را نجات داد.
تعداد پلاتر در هارد
تعداد پلاتر در هارد دیسک نقش مهمی در میزان فضای ذخیرهسازی دارد و هرچه تعداد پلاترها بیشتر باشد، ظرفیت هارد نیز بالاتر میرود. معمولاً در هاردهای ۱.۸ اینچی و اغلب هاردهای ۲.۵ اینچی لپتاپی، ۲ پلاتر و در هاردهای ۳.۵ اینچی و برخی مدلهای خاص ۲.۵ اینچی تا ۳ یا حتی ۴ پلاتر وجود دارد. در مدلهای جدید به جای افزایش تعداد پلاتر، از روشهای فشردهسازی عمودی برای ذخیره اطلاعات استفاده میشود تا ظرفیت بیشتر شود.
در صورت آسیب دیدن پلاترها یا از دست رفتن اطلاعات، انجام بازیابی اطلاعات و تعمیر پلاترها باید فقط در مراکز تخصصی و مجهز انجام شود، زیرا این بخش از هارد بسیار حساس بوده و نیاز به تجهیزات پیشرفته دارد. همچنین نسبت تعداد هد به پلاترها در مدلهای مختلف متفاوت است و در برخی هاردها برای هر پلاتر یک یا دو هد در نظر گرفته شده است.
از کجا بفهمیم پلاتر هارد خراب شده است؟
خرابی پلاتر هارد دیسک معمولاً با نشانههایی مانند صدای غیرعادی یا کلیک کردن، کاهش سرعت عملکرد، خطاهای مکرر خواندن یا نوشتن، عدم شناسایی هارد توسط سیستم عامل، و ظاهر شدن فایلهای معیوب مشخص میشود. همچنین، وجود تعداد زیادی سکتور خراب (Bad Sectors) میتواند نشاندهنده آسیب به پلاتر باشد.
اگر این علائم را مشاهده کردید، بهتر است فوراً استفاده از هارد را متوقف کنید تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود. سپس با استفاده از ابزارهایی مانند CrystalDiskInfo وضعیت هارد را بررسی کرده و در صورت لزوم به مرکز تخصصی بازیابی اطلاعات مراجعه کنید، زیرا تعمیر پلاتر به تجهیزات پیشرفته و محیطهای خاص نیاز دارد.
کاربرد پلاتر هارد
پلاتر هارد، که به دیسک هارد نیز معروف است، یک ذخیرهساز مغناطیسی چرخشی است که در هارد دیسکها (HDD) برای ذخیرهسازی دائمی دادهها استفاده میشود.
کاربردهای اصلی پلاتر هارد
- ذخیرهسازی دادهها: پلاترها مقادیر عظیمی از دادهها را مانند اسناد، تصاویر، ویدیوها، برنامهها و سیستمعاملها را ذخیره می کنند.
- ذخیرهسازی پشتیبان: از پلاترها میتوان برای ایجاد نسخههای پشتیبان از اطلاعات مهم برای محافظت در برابر از دست دادن دادهها در صورت خرابی هارد دیسک یا سایر مشکلات استفاده کرد.
- ذخیرهسازی بلندمدت: پلاترها برای ذخیرهسازی بلندمدت دادههایی که به طور مکرر به آنها دسترسی پیدا نمیشود، مانند آرشیوها یا دادههای غیرفعال، ایدهآل هستند.
اینو بخون حتما به کارت میاد : هارد از چه قسمت هایی تشکیل شده است ؟
هزینه تعمیر پلاتر هارد
هزینه تعمیر یا تعویض پلاتر هارد دیسک بسته به نوع و مدل هارد، میزان آسیبدیدگی و برند سازنده متفاوت است. این فرآیند که بخشی از جراحی هارد محسوب میشود، نیاز به محیط کلین روم (Clean Room) و تجهیزات تخصصی دارد. در بسیاری از موارد، آسیب به پلاتر منجر به از دست رفتن اطلاعات میشود و بازیابی آن نیازمند دقت بالا و ابزارهای پیشرفته است. تعیین هزینه دقیق تنها پس از بررسی کامل هارد امکانپذیر است. با این حال، انتخاب یک مرکز معتبر برای تعمیر پلاتر هارد، نهتنها موجب صرفهجویی در هزینهها میشود، بلکه شانس موفقیت در بازیابی اطلاعات را نیز افزایش میدهد.
